Showing posts with label mevsimler. Show all posts
Showing posts with label mevsimler. Show all posts

2/26/08

Yushui sezonu


Yushui sezonu, 24 sezonun ikincisi olarak, genellikle Şubat ayının 18'inde veya 19'unda başlar. 2008 yılındaki Yushui sezonu, 19 Şubat'ta başladı.

Eski Çin meteoroloji kayıtlarında, Yushui'yle ilgili olarak yapılan tanımlama şöyle: "Doğu rüzgarı esince don gider, buz ve kar eriyip yağmur suyuna dönüşür." 24 sezonun ilk belirlendiği Sarı Nehir havasında, Yushui sezonuna girilmesiyle, havadaki nem oranı artmaya başlar, yağmur da yoğunlaşır, hava ısınmaya başlar. Yushui sezonunun başlaması, lapa lapa kar yağdığı ve zemheri soğuğu olan günlerin yavaş yavaş geride kaldığı, artık nemli havanın, ılık güneş ışıklarının ve yağışlı günlerin geldiği anlamını taşır. Bu sezonda insanlar, havanın ısındığını çok belirgin şekilde hisseder ve çiçeklerin açtığını görür.

Çin'de bir atasözü vardır: Bahardaki yağmur suyu, yağdan daha değerlidir." Tarımla uğraşan köylüler için, ilkbaharın başlangıcında, uygun miktarda yağmur suyu çok değerlidir. Tarihi kayıtlara göre, Yushui sezonunda Çin'in çoğu bölgesinde yağmur yağarmış. Bu zamandaki yağmur yağışının daha sonraki ekim etkinlikleri için büyük önem taşıdığı inanılıyor. Halk arasında Yushui'yle ilgili çok sayıda atasözü vardır, bu atasözleri köylülerin Yushui sezonunu çok sevdiğini kanıtlıyor. Örneğin, "Yushui'de yağmur iyi yağarsa tahıllar iyi büyür, mahsul bol olur!" Bu atasözü, Yushui'de yağmur yağarsa tahılların çok iyi büyüyeceği ve köylülerin bol mahsul elde edeceği anlamına gelir. "Lichun sezonuyla hava ısınır, Yushui'de tarlaya gübre gönderilir." Yani Yushui sezonunda hava ısınır, tahılların ekimi için de kritik bir döneme girilir. Kuru ve soğuk kış mevsiminden sonra tarım ürünleri bu sezonda daha çok suya ihtiyaç duyar. Bunun için zamanında tarlaları gübrelemek ve sulamak gerekir. Ayrıca Çinliler, Yushui sezonunda yağmur yağışı olursa tüm yılda dengeli yağış olacağını savunur.

Ancak Çin'in yüzölçümü çok geniş olduğu için, güney ve kuzey bölgeleri arasındaki iklim farkı büyüktür. Çin'in güneyinde yer alan ve deniz kıyısı bölgesi olan Guangdong, Hainan ve Guangxi gibi eyalet ve bölgelerde, Yushui sezonunda hava soğuk olmayabilir ve sıkça yağmur yağışı görülebilir; ancak ülkenin en kuzeyindeki İç Moğolistan Özerk Bölgesi ve Heilongjiang eyaleti gibi bölgelerde Yushui sezonundan sonraki günlerde bile bazen kar yağabilir.

Ayrıca Yushui sezonunda havanın ısınması sözkonusuyken, aynı zamanda soğuk dalgaları bazan geri de döner. Bir sıcak olur, bir soğuk… Bu türden bir hava durumu, yeşermeye başlayan tarım ürünlerine, ağaçlara ve meyvelerin yetişmesi ile insanların sağlığına büyük zarar verir. Bu bakımdan insanların, tarım ürünlerini ve serada yetişen meyveleri dondan korumaya çalışırken, aynı zamanda kendi sağlıklarına da özen göstermesi ve nezle gibi salgın hastalıklara yakalanmaktan kaçınması tavsiye edilir.

Genel olarak, Yushui sezonuna girildikten sonra, hava bütün ülkede ısınır, yağmur yağışında artış başlar. Yushui sezonundan sonra, hava sıcaklığı Çin'in çoğu bölgesinde sıfırın üstüne çıkar; Çin'in güneyindeki hava sıcaklığı ise sıfırın üstünde 10 dereceye kadar yükselir; ama, kuzeydeki bölgelerde hava sıcaklığı hâlâ sıfırın altında kalır. Yushui sezonundaki iklim durumlarını özetleyen atasözleri ve kayıtlar, Çin'in uzun tarihinde halkın yaratıcılığını yansıtan zeka ürünleridir. Belli derecede bilimsel dayanağı olan bu zeka ürünleri, köylülerin yaşamları ve üretim için rehber işlevi de gördü.

Yushui sezonunda havanın ısınmaya başlamasına rağmen, günler ancak ilkbaharda kuru ve rüzgarlı olur; cildin, ağzın ve dilin kuruması durumu görülür. Bunun için taze sebzeler ve çok sulu meyvelerin yenmesi, buna karşılık yağlı yemeklerin az alınması tavsiye edilir. Ekşi yemekler yerine tatlılar bol bol tüketilmeli. Çiğ ve soğuk yemekler ise fazla yenmemeli. Soğan ve sarımsağın çiğ yenmesi tavsiye edilmez. İnsanlar, geç yatmamalı ve mevsimin getirdiği hava değişikliğine alışmaya çalışmalı.
Kaynak: cri.cn

12/14/07

Daxue Sezonu


Daxue sezonu, genellikle Aralık ayının 7'si veya 8'inde başlar ve 22'si veya 23'ünde biter. Daxue, hava durumunu gösteren bir sezondur. "Da", büyük; "xue" kar demektir. 24 sezonla ilgili bir tarihi kayıda göre, Daxue sezonuna girince hava daha soğur, kar yağma olasılığı Xiaoxue sezonuna göre daha fazla olur. Ancak Daxue sezonu, kar yağış miktarının fazla olacağı anlamına gelmiyor. Daxue sezonunda yağan kar yeryüzünde birikebilir.

Hava raporunda sık sık "büyük kar yağışı", Çince değişiyle "Daxue" kelimesi duyabilirsiniz, ancak bu "Daxue", Daxue sezonuyla eş anlamda değildir. Daxue sezonu, bir iklim kavramı olarak sezon sırasındaki hava özelliklerini temsil eder; hava raporundaki "Daxue" ise yağış miktarı epeyce fazla olan kar demektir. Meteoroloji biliminde görüş mesafesi 500 metrenin altında, yer yüzeyindeki birikim kalınlığı 5 santim veya üstünde olan, 24 saat içindeki yağış miktarı 5 ile 9.9 milimetre arasında değişen kar yağışına Daxue denilir.

Çin'in çoğu bölgeleri için Daxue sezonu, en soğuk kış günlerinin geçtiği sezondur. Bu sezonda Çin'in kıta kesiminin tamamı Moğolistan'dan gelen soğuk yüksek basıncının etkisi altında kalır, kar yağışı artmaya başlar. Çin'in kuzey bölgeleri bembeyaz buz ve kar dünyasına dönüşürken, güney bölgelerinde ise hava sıcaklığı belli şekilde azalır, don ortaya çıkar. Çin'in en güney ucundaki bölgelerde hava ılımlıdır, yağmur ve kar az görülür. Hava sıcaklığı, Yangtze Nehri'nin orta ve aşağı kesimlerine göre 2 veya 4 derece yüksek olur. Yağmur miktarı tüm yılın yağmur miktarının sadece yüzde 5'ini oluşturur. Kar yağışı genellikle Ocak veya Şubat aylarında görülür, yer yüzeyinde kar birikimi ise 3 veya 5 yılda bir defa görülür. Eğer bembeyaz bir kar dünyasında yemyeşil ağaçlar görülürse, bu yerli halk için hayat boyunca unutulmayacak bir olay sayılır.

Eski çağlardan beri Çin'de "büyük kar yağışıyla bereketli bir yıl gelir" şeklinde bir atasözü var. Çünkü kar ve biriken kar tarım ürünleri için çok yararlıdır. Kar sıcak tutar ve yer yüzeyinin sıcaklığını korur. İkincisi kar, kuraklığı giderir. Bu bahar mevsiminde kuraklığın önlenmesi ve kış buğdayının bu mevsimde yeşillenmesi için büyük önem taşır. Ayrıca kar içindeki büyük miktarda nitrid maddeleri arazilerin verimliliğinin yükselmesine yararlıdır. Dördüncüsü, kar böcekleri öldürür. Ayrıca kar suyu içinde bekletildikten sonra tohumların filizlenme oranı daha yüksek olur; evcil hayvanlar kar suyu içse daha güçlü olur. Bunun için insanlar, Daxue sezonunda büyük kar yağışı ve bununla bereketli bir yılın gelmesini görmek ister. Yani Daxue sezonu, gelecek yılın bereketli olup olmayacağını gösterir. Fakat maalesef küresel ısınmanın etkisiyle, giderek daha az kar yağışı görüyoruz, buzullar eriyor. Yaşadığımız bu dünyayı kurtarmak için herkesin çevre koruma görevi var.

Kar yağışı aynı zamanda insanların yaşamını olumsuz etkiler. Kar fazla kalın olsa, ulaşım etkilenir, hayvancılık ve sebze seraları da büyük zarar görür.
Kaynak:cri.cn